چهار‌سوق شاه‌ یحیی یزد و یا همان بازار چهار سوق یزد مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در یزد، انتهای خیابان مسجد جامع واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۷ دی ۱۳۷۷ با شمارهٔ ثبت ۲۲۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. چهارسوق شاه یحیی یکی از قدیمی ترین و زیباترین چهارسوق های ایران محسوب می شود که در دل بافت تاریخی این شهر میراث جهانی و در کنار مسجد جامع کبیر یزد قرار گرفته است.

مسجد سردار ارومیه که نام دیگر آن مسجد ساعتلو است از بناهای تاریخی دوره قاجار است که در خیابان امام خمینی ارومیه و امتداد راسته غلام خان قرار دارد. این بنا توسط عبدالصمد خان پدر آقا محمد جد اعظم عظیم السلطنه سردار ساخته شده است.در سال ۱۳۳۰ هجری قمری این مسجد توسط سردار ترمیم شد در سال ۱۳۳۱ هجری قمری ساعت بزرگی را در سر در آن نصب کرد.

مسجد جامع ارومیه که به مسجد رضاییه معروف است، یکی از مراکز و مدارس دینی معروف آذربایجان غربی میباشد و در مرکز شهر در وسط بازار قرار دارد. آنچه که از ویژگی‌ های معماری سلجوقی در این بنا بارز بنظر می‌ رسد، تبعیت از الگوی پلان چهار طاقی، توجه به استحکام بنا و استفاده از مصالح مقاوم در ساخت بناست.

مدرسه هدایت یکی از بناهای قدیمی و تاریخی شهر ارومیه است که در ابتدا منزل مسکونی یکی از سرکردگان ایل قاجار بوده است. این بنای تاریخی که در خیابان عطایی شهر ارومیه قرار دارد در سال 1345 هجری شمسی توسط مالک آن دوره بنا به نام حاج حسین صحت به دانشکده هنر تغییر کاربری می دهد.

مدرسه‌ ۲۲ بهمن ارومیه در تقاطع خیابان امام و خیام شمالی قرار دارد و یکی از مدارس تاریخی ارومیه محسوب می‌شود. این مدرسه‌ در اوایل دوران پهلوی، یعنی نزدیک به ۸۰ سال قبل با استفاده از خشت و آجر ساخته شد و حدود پنج هزار و ۱۰۰ متر مربع زیربنا دارد. با توجه به ارزش تاریخی، مدرسه‌ ۲۲ بهمن ارومیه در ۷ اسفند ۱۳۸۵، با شماره‌ی ۱۷۷۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.

کلیسای پطروس پولیس به فاصله هشت کیلومتری شرق ارومیه، در روستای کوچکی به نام کلیسا کندی قرار دارد. طبق اسناد، این کلیسا در قرن هشتم میلادی، زمان بختیشوع حکیم ساخته شده است و یکی از قدیمی‌ترین کلیساهای آشوری به‌شمار می‌رود.

گنبد عالی ابرکوه یزد که به گنبد علی نیز شهرت دارد، از جمله آثار تاریخی و کم‌نظیر ایران کهن به شمار می‌آید که بر کوهی مرتفع در شهر ابرکوه، از شهرهای استان یزد(این شهر در ۱۴۰ کیلومتری شهرستان یزد قرار گرفته است)، در مسیر جاده‌ی ابرکوه به بخش بهمن قرار دارد. موقعیت این بنای شگرف تاریخی به گونه‌ای است که با ایستادن در آن، می‌توان به راحتی تمامی شهر را مشاهده کرد.

کلیسای مارسرگیز مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان اورمیه، روستای سیر واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۹ آبان ۱۳۵۴ با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا یکی از آثار سنگی استان بوده و تمام دیوارها و سقف آن را با سنگهای نامنظم بصورت بسیار ماهرانه و در نهایت استحکام ساخته اند .

بنای سه گنبد، زمانی در جنوب شرقی شهر ارومیه واقع شده بوداین بنا آرامگاه بوده و در سال ۵۸۰ قمری در جنوب شرقی ارومیه ساخته شد. سه‌گنبد نام تپه‌ای در جنوب شرقی شهر ارومیه قرار دارد که به علت گسترش شهر در داخل شهر قرار گرفته است. این بنا آرامگاه بوده و در سال ۵۸۰ قمری در جنوب شرقی ارومیه ساخته شد.

سنگ نوشته کله شین در نزدیکی روستای کله شین در مرز بین ایران و عراق یافت شده است. در واقع نزدیک ‌ترین منطقه از ایران به این سنگ‌ نوشته روستای « درود » در غرب شهرستان اشنویه در استان آذربایجان غربی است.این سنگ نوشته در گذشته در مرز بین ایران و عراق در وسط گردنه کوهی که شهرستان اشنویه را از شهر رواندوز عراق جدا می‌کند، نصب شده بود.