موزه میراث پهلوانی بیرجند

برای همه ما واژه پهلوان یادآور صفت هایی از جمله، دلاوری، قدرتمندی و ورزیدگی در کنار ارزش های اخلاقی است. در واقع پهلوان تنها با پیروزی در رقابت ها به دست نمی آید بلکه اگر کسی بخواهد در میان مردم با این نام شناخه شود باید خصوصیت های اخلاقی مرتبط با آن را نیز داشته باشید. پهلوانان اصولا به ورزش باستانی ایران در زورخانه می پرداختند، ورزشی که متاسفانه امروز در حال کمرنگ شدن است. در بیرجند اما هنوز زورخانه ای فعالیت دارد و همچنین زورخانه ای قدیمی را تبدیل به موزه کرده اند.

زورخانه قدیمی امیر‌ عرب

زورخانه امیر عرب بیش از ۲۰۰ سال قدمت دارد و در زمان قاجار احداث شده است. البته در آن زمان تفاوت های بسیاری با آنچه امروز مشاهده می کنید وجود داشت. زورخانه ای کوچک بود در محله لب بند که در میان دو بند معروف باروت کوبان و حاجی محمد جعفر داخل کوچه ای فرعی ساخته شده بود. مردم محلی با لحجه خودشان آن را لوبند می نامیدند، زورخانه ای که امروز امیر عرب نام دارد و موزه میراث پهلوانی بیرجند در آن ساخته شده است. از دیرباز پهلوانان و ورزشکاران نامداری این جا ورزش می کردند.

ساختمان جدید

پس از احداث ساختمان جدید زورخانه در بنای تاریخی مذکور، موزه میراث پهلوانی بیرجند با هدف آشنایی عموم با ورزش باستانی و پهلوانی و آداب و سنت ‌های مربوط به این رشته دیرپا و مردمی در سال ۱۳۸۰ راه ‌اندازی و دایر شده است. این موزه، اولین موزه میراث پهلوانی کشور است و با شماره ثبت ۲۹۹۴۶ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. داخل موزه علاوه بر تماشای ساختمان و نوع معماری داخل زورخانه ها می توانید تندیس تعدادی ورزشکاران در حال انجام حرکات ورزشی باستانی، اشیاء قدیمی همچون شمشیر، زره ،کلاخود و تصاویری از ورزشکاران قدیم شهرستان بیرجند را مشاهده نمایید.

صاحب موزه شخصی است و در تولیت آقای مهدی قمری که خود نیز از پیشکسوتان این ورزش و مسئول هیات ورزش پهلوانی استان هم هستند می باشد. هر سال بین ۲۰۰۰ تا ۳۰۰۰ نفر شامل گردشگرانی داخل و خارج استان و خارج از کشور برای بازدید از موزه میراث پهلوانی بیرجند می آیند. موزه  میراث پهلوانی بیرجند متعلق به اواخر دوره قاجار است و ۵ گنبد به صورت طاق و تویزه با معماری منحصر به فرد اجرا شده است. ساعت بازدید از این موزه هم زمان با ساعات شروع ورزش باستانی زور خانه امیر عرب است. هدف از تأسیس این موزه آشنایی عموم با ورزش باستانی و آداب و سنن مربوط به این رشته می ‌باشد.