بنای مقبره ابوالمفاخر به فاصله یک کیلومتری از جنوب شهر قائن در جوار گورستانی قدیمی واقع شده است.ساختمان آرامگاه که از خشت و گل ساخته شده، دارای پلان مربع شکل است که چهار زاویه آن را با پخ کردن به هشت ضلعی تبدیل نموده‌اند.ورودی آن در جانب جنوب تعبیه شده و دارای ایوانی به ارتفاع قریب به 4 متر است که طاق تویزه آن را در برگرفته است.پس از عبور از این ایوان شبستان کوچکی با طاق گنبدی ، زائر را به داخل گنبدخانه رهنمون می‌سازد.بر فراز بقعه ، گنبدی شلجمی نیمه بلند قرار دارد که ساقه‌ای حدود یک متری در آن ایجاد شده و چهار روزنه جهت نورگیری تعبیه شده است.گنبد خانه یا اتاق اصلی مقبره از نمای بیرونی به ‌صورت مربع و در فضای داخلی دارای زوایایی است که اجزاء و عناصر معماری به خصوص طاق نماها در آن شکل گرفته است.وجود فیلپوش‌ها در چهار گوشه بنا، گنبد بر فراز مدفن ابوالمفاخر را ممکن کرده که در بخشی از آن نیز تزئینات رسمی ‌بندی ساده‌ای ایجاد شده است.

این بنا از جاذبه های تاریخی قائن که در دوره‌ی قاجار بنیان شده به شماره 2377 و در تاریخ 23 مرداد سال 1378 در فهرست آثار ملّی و تاریخی کشور به ثبت رسیده است.

ابوالمفاخر کیست؟

«ابومحمد حسن ابن منصور» مشهور به «ابوالمفاخر» از رجال علم دیانت و سیاست، فقیه، محدث و ریاضیدان قرن ششم هجری است. وی عالم، محدث، فقیه، ریاضیدان و اهل سیاست بود.

ابومحمد در قریه میریک شاخنات متولد شد.در قاین به شغل قضاوت پرداخت.چون آوازه او در سراسر ایران منتشر شد ، بهرام شاه غزنوی او را به غزنین دعوت کرد.سال 547 هـ .ق مردم غزنین استقبال با شکوهی از وی به عمل آوردند.سلطان او را به نخست وزیری خویش برگزید و 29 سال در این منصب باقی ماند.پیوسته بزرگان دولت و حکما و شعرای بلند منزلت متوجه او بودند و خانه او مرجع رجال بود.شیخ ابوالمفاخر در شهر غزنین دارالقضا ((دادگستری))، دارالشفاء (( بیمارستان ))، دارالحفاظ ((شهربانی))، دارالوعاظ ((سالن سخنرانی))، مدرسه، کتابخانه ،و… بنا نهاد.از آن جایی که وی ارادت خاصی به زیدالنار آفریز داشت این مجموعه را زیدیه نامید.ارزش و جایگاه وی را می توان در میان ادبیات شاعران معروف ایران شناخت.

ذکر احوال وی در کتب تاریخ حسامی، تاریخ رویختی، بهارستان آیتی، حدیقه سنایی، دیوان اشعار عثمان مختاری و سید حسن غزنوی، بزرگان قاین، کبریت الاحمر و رجال قاینات و برخی کتب دیگر آمده است.سید حسن غزنوی از شعرای نامی ایران 230 بیت از اشعار خویش را در مدح ابوالمفاخر سروده است.عثمان مختاری نیز در 80 بیت ابوالمفاخر را مدح کرده است.ابوالمفاخر در ایام پیری از وزارت کناره گرفت و روانه قاین شد و سر انجام سال550 هجری قمری از دنیا رفت.