ارگ یا عمارت  حاجی آباد در فاصله حدود ۵ کیلومتر بیرجند در جاده بیرجند زاهدان بین شوکت آباد و بجد قرار دارد. ارگ حاجی آباد یکی از ارگ های ساخته شده در عصر قاجار بوده که در شرق شهر بیرجند قرار گرفته است.

این ارگ جزو آثار به ثبت رسیده ی ملی ایران بشمار می آید و از چهار باغ به نام های باغ نهالی، باغ طاقی، باغ بزرگ و باغ زیرین تشکیل یافته است که در زمان خود باغاتی پر رونق و آباد بوده ولی متاسفانه امروزه به دلیل بی آبی از بین رفته اند. 

امروزه به علت این که قنات شوکت آباد باعث خشک شدن قنات حاجی آباد شد باغ های این محل رو به نابودی و تخریب گذاشت و روستا خالی از سکنه شد.

تاریخ احداث بنا به اواسط دوره قاجار بر می گردد،  افراد مطلع می گویند طبقه اول ساختمان ارگ با پارچه های رنگین پوشیده بود و استخر آب هم رو به روی ارگ قرار داشته و ساختمان ارگ محل حکمرانی فرمانروای قهستان بوده است. 

بنای ارگ حاجی آباد بیرجند از دو ساختمان مستقل ساخته شده، که به فاصه 30 متر از همدیگر قرار دارند. یکی از ساختمان ها که نسبت به دیگری بزرگتر بوده در دو طبقه بنا شده است.

این ساختمان متشکل از تعدادی سرسرا، اتاق های پذیرایی، دالان و اتاق های نشیمن می باشد. یکی از زیبایی های این ارگ، معماری بکار رفته در آن بوده که توجه گردشگران و پژوهشگران زیادی را به خود جلب کرده است.

این بنا  توسط شوکت الملک علم بنا شد و  صرفاٌ به عنوان یک اقامتگاه فصل تابستانی مورد استفاده قرار می گرفت و به شکل دو بنای مستقل با کاربری مسکونی ایجاد شده بود .

بنای بزرگ تر در دو طبقه جهت استقرار خاندان حکومتی و بنای کوچکتر جهت اقامت خدمه مورد استفاده قرار می گرفت . در حال حاضر از این ارگ و باغ های آن تنها بخشی از عمارت دو طبقه باقی مانده است.

حاشیه برخی از دیوارها، گچبری های بسیار زیبایی قرار دارد و در طبقه اول، چیدمان اتاق های بزرگ و اتاق های کوچک حالت تقارن رعایت شده که به زیبایی آن افزوده است. با عبور از یک دالان و راه پله ای که در سمت شرق بنا شده، به طبقه اول راه خواهید یافت.

در تزیین نمای داخلی این قسمت معماری خاصی مشاهده نخواهید کرد و سادگی آن بیشتر به چشم می آید. اما در نمای بیرونی طاق نماهای زیبا و منحصر به فردی قابل مشاهده است.

سبک و معماری و موقعیت این بخش از ساختمان، گویای این است که به احتمال زیاد از این بخش به عنوان محلی برای استراحت نگهبانان و سکونت خدمه استفاده می شده است. این ارگ یکی از ارگ های پر رونق عصر قاجار بوده و حاکمان از آن به عنوان محلی برای استراحت خود استفاده می کردند.