دشت حاصل‌خیز توس، واقع در میان دو رشته‌کوه هزار مسجد و بینالود به لحاظ داشتن شرایط زیست‌محیطی در طول هزاران سال اقوام مختلف را به سوی خود جذب کرده و از کهن‌ترین ایام، بستر مناسبی را برای زیستن و تداوم حیات انسان فراهم آورده است. کشف دست‌افزارهای سنگی در میانه دشت و کناره‌های کشف‌رود متعلق به دوران پارینه سنگی زیرین، وجود غارهای باستانی و تراکم و تعدد زیستگاه‌های پیش از تاریخ، تاریخی و دوران اسلامی و عصر حاضر، شواهدی ارزشمند در این زمینه هستند. در حوالی این زیستگاه‌ها نگاره‌های صخره‌ای متعددی بر جای مانده که می‌توان آن‌ها را گوشه‌ای از آثار هنری و یادمان‌های مردمان ساکن در این زیستگاه‌ها قلمداد کرد. این نقوش صخره‌ای در حاشیه‌های دشت توس پراکنده‌اند و موضوعات مختلف از قبیل صحنه‌های شکار، ابزار اولیه، نقوش مسبک انسان برهنه، گاومیش کوهان‌دار، نقوش و علائم نمادین، نقش انسان در حال نزاع و شکار و انجام مراسم، بزهای کوهی به همراه علامت‌های نمادین از قبیل گردونه خورشید در آن‌ها عرضه شده‌اند. «کمرمقبولا» از جاهای دیدنی طرقبه به شمار می‌رود و با وسعت حدود پنج کیلومتر مملو از تخته سنگ‌های آتش‌فشانی بکر، آثار سنگی، سنگ نوشته‌ها و نگاره‌های باستانی ارزشمند است که هویت دیرین این بخش از ایران را بر دل سنگ‌ها حفظ کرده است. این سنگ‌نگاره‌ها مضامین یکسانی را با طرح‌ها و اندازه‌های مختلف به نمایش گذاشته‌اند.

پراکندگی سنگ‌نگاره‌ها:

سنگ‌نگاره ها در مناطق مختلف شهرستان پراکنده هستند. در دره‌های داغستان، کلاته زیری، چشمه عسل، کمرسیاه، بیلدر، کلاته عبدل، کلاته درخت بید و باغو وجود دارند. در دره‌های داغستان و کلاته درخت بید و همچنین کمرسیاه بیشترین سنگ نگاره‌ها قرار دارند. در روستاهای گلستان و حصار در مناطقی مانند دره خرگوش، چنار سوخته، سنگ سفید، چشمه درخت توت، بازه نسر، کلاته باغ عنبر، کلا ته حرلو، دره حرزان، کلمبو، کال سیر، محدبا نیز سنگ نگاره‌های تاریخی با نقوشی متعدد و زیبا خود نمایی می‌کند. در روستاهای مایان و ازغد نیز در مناطق دره کلدر، پنج بازه، چدر، زفو، حاجت بیگی و... نقوش مختلف زینت‌بخش دره‌ها و کوه‌ها شده است. روستاهای کلاته آهن و دهبار در ارتفاعات جنگل‌های تنک ارس و در دره‌ها درختچه‌های ارغوان، سماق و زرشک چشم‌اندازی بدیع به این منطقه هدیه کرده است. در دره‌های تشتربالا، برف‌افشان، انجیر دره، روباه پشته، زو دره، چشمه سماق‌زار و بازه روبوسه سنگ‌نگاره‌هایی روی صخره‌هایی قابل مشاهده است. در روستاهای اردمه، مغان و خانرود در دره های سرز آب، پی رودخانه، سونقور، چنار ستون، کوشدره، کوه مزار و ابادره سنگ ‌گاره‌های بزکوهی، انسان‌ها و نمادهای دیگر مشاهده می‌شود.

پارک ملی سنگ نگاره‌های کمرمقبولا:

سنگ‌نگاره‌های موجود در طرقبه شاندیز بخشی از میراث تاریخی و هویت این شهرستان را شکل می‌دهند. امیدواریم ذخیره معدن طلای طرقبه در جهت حفظ، نگهداری و سامان‌دهی تاریخ تمدن بسیار ارزشمند این مرز و بوم استفاده شود و تحت استانداردهای سازمان میراث فرهنگی و گردشگری فعالیت‌های توریستی مناسبی در منطقه شکل بگیرد. این میراث قابلیت دارد به صورت جدی به‌عنوان بزرگ‌ترین مجموعه سنگ‌نگاره‌های ایران در فهرست جهانی یونسکو به ثبت برسد، چرا که دارای بازتاب فرهنگی و ظرفیت مطالعاتی بسیار است. اما به علت وجود ساخت‌‌وسازها و نیز معادن طلا در منطقه هنوز این اتفاق نیفتاده است. سید حسن حسینی، فرماندار طرقبه شاندیز با بیان اینکه بخشی از میراث تاریخی و هویت طرقبه شاندیز سنگ‌نگاره‌ها هستند، بیان کرد کمرمقبولای طرقبه را به پارک ملی سنگ‌نگاره‌ها تبدیل می‌کنیم. همه روزه علاقه مندان اوقات فراغت خود را در این مکان می گذرانند و از این مکان لذت میبرند.