در خیابان نواب صفوی مشهد که نزدیک حرم امام رضا (ع) قرار گرفته، تعدادی خانه تاریخی وجود دارد که گرداگرد یکی از آنها ساختمانی عظیم و بلند ساخته شده است. علاوهبر ویژگیهای ارزشمند تاریخی خودش، این موضوع سبب تمایز این خانه از سایر خانههای اطرافش شده و نگاه هر رهگذری را به خود جلب میکند. شما در این مکان با مدرنیته و تاریخ از نزدیک روبهرو میشوید. همچنین تضادی جالب که کمی گیجکننده هم هست شما را محو خود خواهد کرد. یکی از ویژگیهای خانه امیری مکانی است که در آن قرار گرفته و شما با پنج دقیقه پیادهروی میتوانید به حرم امام رضا (ع) برسید. شما میتوانید در کنار بازدید از آثار تاریخی زیبا از زیارت هم لذتی ببرید. همچنین بعد از آن میتوانید به مغازههای مختلف و متنوعی که در اطراف این خانه قرار گرفتهاند سری بزنید. کالاهای باکیفیت مورد نیاز خود را خریداری کرده یا بهعنوان سوغات از شهر مقدس مشهد با خود به یادگار ببرید.
تاریخچه خانه امیری:
خانه امیری در دوران قاجار ساخته شده و سبک معماری آن نشاندهنده این موضوع است. صاحب اولیه این بنا آقای علیرضا عطارینژاد بود که بعد فوت ایشان خانه به فرزند او یعنی آقای محمد عطارینژاد رسید. 50 سال پیش این بنا به آقای امیری فروخته شد و پس از چند سال خالی ماندن و متروک شدن توسط پروژه ضامن مشهد خریداری شده است. در خانه امیری شواهد و آثاری یافت شد که نشان میدهد، سال ساخت بنا به اوایل دوران قاجار باز میگردد. شما با ورود به آن وارد دورهای از عصر قجر میشوید و خاطراتی که در عکسها و فیلمها یا قصههای مادربزرگ درباره این دوره شنیدهاید به یادتان خواهد آمد.
جالب است بدانید این بنا از زمان ساخته شدن تا حدود 70 سال پیش به شکل خانهای اربابی و رعیتی مورداستفاده قرار میگرفت؛ اما در آن سالها یعنی زمانی که این ملک متعلق به آقای محمد عطارینژاد بود، شرایط معیشت و زندگی ایشان به نسبت زمان پدرشان دچار تغییر و تحولات فراوانی شد. زندگی او و خانوادهاش از حالت قبلی یعنی ارباب و رعیتی به یک زندگی معمولی و متداول تبدیل شد. در نتیجه بخشی که در آن خدمتکاران خانه امیری زندگی میکردند، بهعنوان انباری مورداستفاده قرار گرفت. زمانی که آقای امیری این خانه را خرید، مجددا این بنا بهصورت مسکونی درآمد و قسمتی از طبقه همکف خانه در ضلع غربی بهعنوان کارگاه قالیبافی درآمد. پساز آن بهدلیل فرسودگیها و خطراتی که بهدلیل قدمت خانه امیری در آن به وجود آمده، آقای امیری از این خانه نقل مکان میکند و تا مدتها بدون کاربری رها میشود. درنهایت به بخشی از یک پروژه تجاری عظیم تبدیل میشود و مجددا اهمیت آن مطرح میشود. با درک صحیح ارزش آن، از سوی مسئولان مورد مرمت و حفاظت قرار میگیرد.
ویژگیهای معماری خانه امیری:
خانه امیری معماری منحصربهفردی دارد. دو ضلع از این خانه در گذشته به دو گروه خاص تعلق داشت که همچنان شواهد آنها در خانه وجود دارد. این دو سمت از خانه که در دو طرف حیاط و در جبهههای شرقی و غربی قرار گرفته، از نظر نقشه ساختمان، نوع و میزان تزیینات، نحوه نورگیری و ابعاد فضاهای موجود در آنها متفاوت بودهاند. این تفاوتها نشاندهنده تمتیز زندگی افرادی است که با هم در این خانه زندگی میکرده و نظامی ارباب رعیتی را نشان میدهد.
اگر یک لحظهای قدرت تخیل و خیالپردازی خود را بهکار بگیرید، میتوانید قصههای جالبی از زندگی افراد ساکن در این دو قسمت از خانه و پستوهای آن تصور کنید و لذت ببرید. نکته جالبتوجه این است که ضلع غربی که آقای عطاری نژاد همراه خانواده در آن زندگی میکرد، نور شرق را میگرفت و در کل نورگیرتر از ضلع دیگر خانه که خدمتکاران در آن زندگی میکردهاند، بوده است. از در ورودی خانه که تاحدی پایینتر از سطح کوچه است و در ضلع شرقی بنا قرار گرفته، عبور کنید، دو سوی دالان ورودی یک سری بنا سادهتر نسبت به بخش روبهرویی خود میبینید. این بناها همان بخشی است که خدمتکاران در آن زندگی میکردند و کارهای خدماتی را برای اربابان خود انجام میدادند.
بخش خدمه خانه امیری:
تزیینات بخش مربوط به کارکنان خانه امیری، بهدلیل اینکه با سایر بخشهای خانه و بناهای دیگر در بخش اربابنشین هماهنگ باشد، دلنشین، خوشساخت، منظم و زیبا است؛ اما همچنان تزیینات بخش اربابنشین بسیار پرکارتر، زیباتر و بیشتر از این بخش است. ظریفکاری منحصربهفرد آن بخش در تمام اجزایش کاملا آشکار و خیرهکننده است. بهطور کلی لحظهای که وارد خانه شوید، صحنهای بیهمتا از تزیینات فوقالعاده زیبا و نفیس را خواهید دید که بیشتر آنها شامل آجرکاریهای پرنقش و کاشیکاریهای خوشرنگ میشوند.
همچنین اگر به تاج آجری که در بالای بخش اربابنشین قرار گرفته نگاه بیندازید، مطمئن خواهید شد که نظیر این تزیینات را در هیچ خانه دیگری ندیده و نخواهید دید. همین جا است که بیدرنگ دوربین را بیرون خواهید آورد و از این بخش شگفتانگیز خانه عکسی میگیرید. سایر بخشهای خانه هم تزیینات هنرمندانهای وجود دارد. برای مثال میتوان گفت که دیوارهای شمالی و جنوبی حیاط دارای کتیبههای آجری و کاشیکاریهای جذابی هستند. این خانه دارای حیاطی مرکزی با درختانی کهن و سرسبز و حوض آبی رنگی در وسط است. گفتنی است در فضاهای داخلی بخش اربابنشین خانه امیری گچبریهای زیبا و نقاشیهای فوقالعادهای چشمنوازی میکنند.
تغییرات و دخل و تصرفات خانه امیری:
از دخل و تصرفاتی که در خانه امیری تا همین چند وقت پیش قابل مشاهده بود، به پشتبندهای چوبی میتوان اشاره کرد. آنها را برای این تعبیه کردند تا از دیوارهای حیاط و دیوار نمای اصلی خانه که کمی منحرف و کج شده است، نگهداری کنند و مانع ریزش شوند. تیرهای چوبی که در سقف بخشهای مختلف این خانه دوستداشتنی فرسوده شدهاند با حصیرهایی تعویض شدهاند که کاملا در سقف مشخص هستند. این ساختمان بهدلیل قرارگیری در مرکز پروژه تجاری ضامن مشهد از نظر ایستایی و استحکام مورد مرمت و حفاظت قرار گرفته و فرسودگیهایی که در اثر گذر زمان دچار شده بود تاحدی برطرف شده است؛ اما از نظر هویتی میتوان اقداماتی که در این مکان اتفاق افتاده را نقد کرد. شما هم با مشاهده این دو بنا که با هم درگیر شدهاند، حتما متوجه خواهید شد که هیچکدام از آنها، تناسب و همگونی با دیگری ندارد. میتوان گفت که به حریم و اصالت این بنا خدشه وارد شده است. زیبایی های این مکان باعث جذب بسیاری از گردشگران داخلی و خارجی شده است.
ثبت دیدگاه
0 دیدگاه