خانه تاریخی توکلی که در فهرست آثار ثبت ملی قرار دارد، به تازگی به پایگاه میراث فرهنگی در محدوده حرم مطهر تبدیل شده است. این بنا که در دوره قاجار بنام خانه کشمشیان شناخته میشد، قبل از وی توسط شخصی بنام احسان خان قرایی در سال ۱۲۲۱ بنا شده بود. «کشمشیان» از تاجران آن دوران بود و پس از فوت وی در ۴۰ سال پیش، این خانه توسط فردی به نام «توکلی» خریداری گردید و به خانه توکلی شناخته شد. هرچند در دوران قاجار هنر معماری نسبت به دوران قبل دچار تحول چندانی نداشت اما ویژگی های خاصی در این دوره ابداع شد که می توان در آثار و بناهای این دوران از جمله خانه توکلی مشاهده کرد.

کاربرد پله به عنوان یک عنصر نمایان در معماری خانه‌ های دوره قاجار رایج شد. ایوان ستون دار یکی دیگر از مشخصه های بارز این دوره می باشد. در این دوره با ورود این ایوان ‌ها در معماری خانه ‌ها، تغییراتی عمده در نمای بناها به وجود آمد. این خانه دو طبقه است و مجموعا پنج ستون دارد. از ویژگی ‌های مهم دیگر این بنا استفاده از کاشی ‌کاری و آجرکاری نفیس است که در تمام قسمت ‌های ساختمان؛ از درب ورودی گرفته تا نمای بیرون و حتی داخل بنا مشاهده می شود.

همچنین استفاده از ستون‌ های آجری در نمای ساختمان که به کتیبه ‌ای در بالای آن ختم می ‌شود، جلوه‌ای خاص و زیبا به آن بخشیده است.  اتاق های خانه توکلی همگی از جنس چوب هستند. حیاط خانه حوضی زیبا دارد که درون باغچه اطراف آن چند درخت تنومند قرار دارد.

فضاهای داخل خانه به وسیله ارسی از یکدیگر جدا شده‌ اند. درب ورودی این بنا دو کتیبه کاشی ‌کاری شده دارد که آیات «انا فتحنا لک فتحا مبینا» و «و ان یکاد» روی آن حکاکی شده است. بازدید از این بنای تاریخی را به شما پیشنهاد می کنیم.