این بنا در میان اراضی زراعی دشت ملا حبیب در کنار جاده قدیم آران و بیدگل قرار دارد که  از ترکیب و شکل بنا و قوسها این طور استنباط می شود که این بنای تاریخی متعلق به دوران ایلخانی می باشد . ساختار  کلی بنا یک چهار طاقی است و مصالح اصلی به کار رفته در آن خشت و گل می باشد و به ندرت آجر در آن  مشهود است . این فضا در میان زمینی محصور با دیوار گلی به وسعت تقریبی 1100 متر مربع قرار دارد . بخش عمده سقف آن فرو ریخته است و فرسایش مصالح در جداره بیرونی هویت و شکل اصلی بنا را تحت تاثیر قرار داده است . تنها تزئینات ساده بنا در سطوح داخلی است  که با لایه ای از گچ شیری رومالی شده است و دارای تزئینات ساده گچی و رسمی بندی بسیار ساده ای دارد . از قسمت باقی مانده سقف که ترکیبی از آجر و خشت می باشد این طور بر می آید که پوشش سقف گنبدی شکل بوده است . قوسها و ترکیب دورها  زمان مرمت بنا را به قبل از قاجار بر میگردانند وبه نظر می رسد که در دوره صفویه اقدامات و بدنه سازی های در آن  صورت گرفته است .در باورهای اعتقادی مردم این بنا همواره از نوعی قداست و احترام برخوردار بوده و در زمانهای گذشته و حداکثر تا چهل سال قبل که آب قنات مزرعه ملا حبیب جاری بوده و وارد حوضچه ای در این بنا میشده.

شاسوسا، یادگاری از دوره ایلخانی

رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آران و بیدگل در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در کاشان پیرامون قدمت این بنای تاریخی اظهار داشت: از ترکیب و شکل قوس‌های این بنا آن‌گونه استنباط می‌شود که این بنای تاریخی متعلق به دوره ایلخانی باز می‌گردد، ساختار کلی بنا یک چهارطاقی است و مصالح اصلی به‌کار رفته در آن خشت و گِل بوده که به‌ندرت آجر در آن مشهود است.جواد صدیقیان با بیان اینکه این فضا در میان زمینی محصور با دیوار گِلی به وسعت تقریبی 1100 متر مربع قرار دارد، گفت: بخش عمده سقف این چهارطاقی بر اثر نزولات جوی و بارش‌های متعدد فرو ریخته است، همچنین عدم رسیدگی مسئولان و فرسایشی که بر اثر بارش‌ها در این بنا به وجود آمده، مصالح جداره بیرونی و شکل اصلی بنا را تحت تأثیر قرار داده است.

وی "شاسوسا" را از جمله ده‌ها ﺑﻨﺎﯼ ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﮐﺎﺷﺎﻥ ﻭ ﺁﺭﺍﻥ ﻭ ﺑﯿﺪﮔﻞ دانست و افزود: عدم توجه ﺑه این بنای تاریخی سبب تخریب آن شده است که شاید تا چند سال دیگر نامی از این بنا باقی نماند، اکنون نیز این مکان برای تعداد زیادی از افراد ناشناخته مانده است.از جمله مسائلی که روز به‌ روز بنای تاریخی شاسوسا را به نابودی و تخریب نزدیک‌تر می‌کند، بی توجهی و عدم اختصاص اعتبارات کافی در مجموعه میراث فرهنگی است، به دلایل متعدد از جمله نبود تبلیغات و اطلاع‌رسانی و نیز بی مهری، بنای تاریخی "شاسوسا" از بازدید مردم سراسر کشور محروم مانده است.حال که "شاسوسا" ناشناخته باقی مانده، شاید عکس‌های ﺁﺳﻤﺎﻥ ﻭ ﺯﺑﺎﻥ سهراب ﺑﺘﻮﺍﻧﺪ ﺑﻬﺘﺮ ﺍﺯ ﻫﺮ نوشته‌ای ﮔﻮﯾﺎﯼ ﻭﺿﻌﯿﺖ ﺍﯾﻦ بنا در دوران گذشته و ﺯﻣﺎﻥ ﺣﺎﺿﺮ باﺷﺪ.رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آران و بیدگل تصریح کرد: تزئینات ساده‌ای که در بنای تاریخی شاسوسا به‌کار رفته تنها در سطوح داخلی آن همراه با لایه‌ای از گچ شیری کشیده شده است و بر روی آن تزئینات ساده گچی و رسمی بندی بسیار ساده‌ای را می‌توان مشاهده کرد.

وی خاطر نشان کرد: بنای شاسوسا همانند چهارطاقی موجود در نیاسر است با این تفاوت که بنای نیاسر از سنگ ساخته‌ شده، اما در بنای تاریخی شاسوسا خشت و گِل به‌کار رفته است، به همین دلیل این بنای تاریخی از فرسایش بیشتری نسبت به چهارطاقی نیاسر رنج می‌برد.صدیقیان به قسمت‌های باقی‌مانده از سقف بنای تاریخی شاسوسا که ترکیبی از آجر و خشت است، اشاره کرد و گفت: بر اساس قسمت‌های باقی‌مانده در سقف این بنا می‌توان گفت پوشش سقف این بنا گنبدی شکل بوده و پلانی مربعی شکل داشته است، همچنین شکل قوس‌ها و ترکیب دورها زمان مرمت بنا را به قبل از دوره قاجار برمی‌گرداند و این‌طور به نظر می‌رسد که در دوره صفویه اقدامات و بدنه‌سازی‌هایی در این بنای تاریخی صورت گرفته است.

شعر سهراب در وصف شاسوسا

در کنار این خلوتگاه، باغ‌هایی ﺑﻮﺩه ﮐﻪ ﺍﮐﻨﻮﻥ ویرانه‌ای ﺍﺯ آن‌ها به‌جامانده است. ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﻣﺤﺪﻭﺩه ﺑﻨﺎﯾﯽ ﺧﺸﺘﯽ ﺩﺭ ﺣﺼﺎﺭﯼ ﺍﺯ چینه‌های ﮔِلی قرارگرفته ﺍﺳﺖ، ﺍﻣﺎ این بنا آن‌چنان ﺟﺎﻟﺐ ﺑﻮﺩه و بیننده را به خود جذب می‌کرده است ﮐﻪ ﺷﺎﻋﺮ ﻣﻌﺎﺻﺮ ﮐﺎﺷﺎﻧﯽ، ﺳﻬﺮﺍﺏ ﺳﭙﻬﺮﯼ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﺷﻌﺮﻫﺎﯼ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﯾﻦ ﺑﻨﺎ ﻭ ظاهراً ﺩﺭ ﺩﺍﺧﻞ ﺍﯾﻦ ﺑﻨﺎ ﺳﺮﻭﺩﻩ ﺍﺳﺖ.اکنون ﯾﮏ ﻣﻮﺳﺴﻪ ﺍﻧﺘﺸﺎﺭﺍﺗﯽ ﺑا ﻧﺎﻡ ﺷﺎﺳﻮﺳﺎ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﺍﺳﺖ، ﺍﻣﺎ ﺁﯾﺎ ﺧﻮﺩ ﺷﺎﺳﻮﺳﺎ ﺑﺎﻗﯽ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﻣﺎﻧﺪ؟ ﯾﺎ ﭼﻨﺎﻥ ﮐﻪ ﺳﻬﺮﺍﺏ ﺳﭙﻬﺮﯼ در وصف شاسوسا نوشته: ﻟﺒﺨﻨﺪ ‏«ﺷﺎﺳﻮﺳﺎ‏» ﺑﻪ ﺧﺎﮎ می‌ریزد ﻭ ﺍﻧﮕﺸﺘﺶ ﺟﺎﯼ گمشده‌ای ﺭﺍ ﻧﺸﺎﻥ می‌دهد؟در باورهای اعتقادی مردم، این بنا همواره از نوعی قداست و احترام برخوردار بوده و در زمان‌های گذشته حداکثر تا 40 سال قبل که آب قنات مزرعه ملأ حبیب جاری بوده وارد حوضچه‌ای در این بنا می‌شده است.ﺑﻪ ﺩﻟﯿﻞ ﺣﻔﺮ چاه‌های ﻋﻤﯿﻖ ﻭ ﻧﯿﻤﻪ ﻋﻤﯿﻖ ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘﻪ کاشان ﻭ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ بی‌رویه ﺍﺯ آب‌های زیرزمینی طی 30 ﺳﺎﻝ ﺍﺧﯿﺮ، ﺳﻄﺢ ﺁﺏ زیرزمینی ﺁﻥ کاهش ‌یافته ﻭ ﻗﻨﺎﺕ ﯾﺎ ﭼﺎﻩ ﺁﺏ در بنای تاریخی شاسوسا خشک‌ شده ﺍﺳﺖ.رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آران و بیدگل در بخش دیگری از صحبت‌های خود گفت: در روزهای سوگواری، مردم در این بنا آش نذری می‌پختند، آن زمان هر شخصی که نذری داشته برای ادای نذر خود به بنای تاریخی شاسوسا رفته و در آنجا نذر خود را ادا و در میان مردم پخش می‌کرده است، همچنین مراسم روضه‌خوانی در این بنا برگزار می‌شده است.وی بیان کرد: در زمان‌های قدیم بنای تاریخی شاسوسا یک نوع معبد به شمار می‌رفته است، مردم برای عبادت به این مکان می‌آمدند و کم‌کم با گسترش دین اسلام مراسم‌های روضه‌خوانی در این مکان برگزار می‌شده است.

شاسوسا، خلوتگاه سهراب در انزوا

متأسفانه نسل جدید اقداماتی برای این بنای تاریخی و خلوت‌گاه شاعر نامدار کشور انجام نداده‌اند، اما افراد سال‌خورده هنوز هم برای این مکان تاریخی احترام خاصی قائل هستند. سهراب سپهری از این بنا در اشعار خود نام ‌برده و نیز برای آن‌که مردم این مکان را مقدس می‌دانستند از این بنا به‌عنوان خلوتگاه خود یاد کرده است.بنای تاریخی شاسوسا که به خلوتگاه سهراب سپهری مشهور است در تاریخ 25 مردادماه سال 1379 به شماره ثبت 3623 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

ما در فروشگاه اینترنتی سی تی مهر دیدن از این بنای معروف شهرستان آران بیدگل را به شما گردشگران و علاقه مندان به آصار تاریخی پیشنهاد می کنیم.