مسجد جامع قاضی آران مجموعه کم نظیر و تاریخی قاضی مشتمل است بر مسجد جامع، حسینیه، مهدیه، بقعه متبرکه پنج امامزاده آب انبار، بازارچه شرقی، بازارچه غربی، مسجد ملا علی، خانه علمای خاندان عاملی آرانی که غیر از مسجد جامع که قدمتی بیش از سایر ابنیه ها دارد، اکثر بناهای آن در دورانهای صفوی و زندیه و قاجاریه احداث شده اند. مسجد جامع این مجموعه که قدمت آن به قرنهای اولیه اسلامی مربوط میشود در دوران صفویه و بدستور شاه طهماسب اول صفوی توسعه یافته است.سردر و ایوانهای رفیع، شبستانهای بلند و وسیع تابستانی و زمستانی، طبقات فوقانی و تحتانی این مسجد شکوه و عظمت خاصی دارد. در سردر ورودی و شبستان تابستانی مسجد کتیبه هائی به خط ثلث و نستعلیق از دورانهای صفوی – زندیه و اوایل قاجار دیده میشود.مسجد قاضی ملاعلی در آران در ۱۰ کیلومتری شمال کاشان واقع گردیده و مجموعه‎ای از ابنیه و ساختمان‎های قرون مختلف اسلامی نیز اطراف آن مستقراست. بنای مسجد دارای دو طبقه تحتانی و فوقانی است که طبقه تحتانی آن، همکف با زمین کوچه بوده و عبارت است از شبستانی وسیع و کم‎ور که نزدیک هشتاد پایه و ستون‎های خشتی ضخیم دارد. طبقه فوقانی، چند پله از سطح کوچه بالاتر بوده، دارای صحن چهار ایوانی قدیم و شبستان‌های زمستانی و بناهای سرپوشیده بهاری و مهتابی و تابستانی است.

شبستان تابستانی قدیمیترین بخش مجموعه است . سقفهای آن به صورت طاق چشمه و چهار بخشی است. شبستان تابستانی در طبقه تحتانی در مجاورت صحن اصلی می باشد . و حدود سه پله از سطح گذر و شش پله از سطح معبر مربوطه پائین تر قرار گرفته است. یکی از ورودیهای مسجد که مجاور گذر می باشد در جانب شمال شرقی شبستان مذکور است و کتیبه گچی به خط نسخ عالی و با رقم ابوالقاسم کاشانی در زمان فتح علیشاه قاجار و مورخ به سال ۱۲۳۸ می باشد . در اطراف کتیبه مذکور حاشیه ای با گل و بوته است . در جبهه غربی صحن اصلی اخیرا بنایی به نام مهدیه و با الهام از معماری سنتی شکل گرفته و در ضلع جنوبی مهدیه ساختمان امامزاده مجموعه ای به نام پنج امامزاده وجود دارد که از فرزندان حضرت امام محمد باقر (ع) می باشد . در سالهای گذشته در بازسازیهای که در این بقعه صورت گرفته قطعاتی از کاشیهای زرین فام مربوط به قرنهای ششم و نیمه اول رن هشتم بدست آمده. در بدنه خارجی مسجد در سمت ورودی اصلی یک کتیبه سنگی در ارتفاع تقریبی ۴ متر نصب بوده که در سال ۱۳۸۵ به سرقت رفت ولی سنگ مفقوده در سال ۱۳۸۶ پیدا شد. این سنگ متنی از وقف نامه قپان مسجد روی آن حجاری شده بود.

آران و بیدگل که در گذشته از توابع شهرستان کاشان بود و اینک خود به مرکز شهرستان تبدیل شده است ، آب و هوای گرم و خشکی دارد. نام آران را یکی از بزرگان قبل از اسلام به نام آرام بن قاسان که بانی این آبادی بوده است، نسبت می دهند.همچنین شهرک بیدگل نیز که در مجاورت آران قرار دارد، دارای اهمیت تاریخی است و بنیان و آبادانی آن را به بی بی گل، دختر یکی از سرداران مغول، منسوب می دانند. مردم آران و بیدگل به زبان فارسی سخن می گویند.اقتصاد آران و بیدگل براساس کشاورزی شکل گرفته است. این منطقه فضای به هم پیوسته ای را با عناصر متعدد تاریخی به نمایش گذاشته است.از آثار تاریخی این منطقه می توان به بناهای زیر اشاره کرد: بنای بقعه امامزاده هلال بن علی که از آثار دوره ی صفوی است. بنای بقعه امامزاده قاسم بن علی النقی از آثار دوره ی قاجاری است.بنای بقعه شاهزاده هادی اولاد امام زین العابدین از آثار دوره ی قاجاری است. ضمنا چندین بنای تاریخی در بیدگل باقی مانده است که از آن جمله می توان به مسجد نقشیه، مسجد میدان و مقبره ی صباحی بیدگلی اشاره کرد.

مسجد قاضی ملاعلی  در آران در 10 کیلومتری شمال کاشان واقع گردیده و مجموعه‎ای از ابنیه و ساختمان‎های قرون مختلف اسلامی نیز اطراف آن مستقراست. بنای مسجد دارای دو طبقه تحتانی و فوقانی است که طبقه تحتانی آن، همکف با زمین کوچه بوده و عبارت است از شبستانی وسیع و کم‎ور که نزدیک هشتاد پایه و ستون‎های خشتی ضخیم دارد. طبقه فوقانی، چند پله از سطح کوچه بالاتر بوده، دارای صحن چهار ایوانی قدیم و شبستان‌های زمستانی و بناهای سرپوشیده بهاری و مهتابی و تابستانی است.شبستان تابستانی قدیمیترین بخش مجموعه است . سقفهای آن به صورت طاق چشمه و چهار بخشی است. شبستان تابستانی در طبقه تحتانی در مجاورت صحن اصلی می باشد . و حدود سه پله از سطح گذر و شش پله از سطح معبر مربوطه پائین تر قرار گرفته است. یکی از ورودیهای مسجد که مجاور گذر می باشد در جانب شمال شرقی شبستان مذکور است و کتیبه گچی به خط نسخ عالی و با رقم ابوالقاسم کاشانی در زمان فتح علیشاه قاجار و مورخ به سال 1238 می باشد . در اطراف کتیبه مذکور حاشیه ای با گل و بوته است.در جبهه غربی صحن اصلی اخیرا بنایی به نام مهدیه و با الهام از معماری سنتی شکل گرفته و در ضلع جنوبی مهدیه ساختمان امامزاده مجموعه ای به نام پنج امامزاده وجود دارد که از فرزندان حضرت امام محمد باقر (ع) می باشد . در سالهای گذشته در بازسازیهای که در این بقعه صورت گرفته قطعاتی از کاشیهای زرین فام مربوط به قرنهای ششم و نیمه اول رن هشتم بدست آمده . در بدنه خارجی مسجد در سمت ورودی اصلی یک کتیبه سنگی در ارتفاع تقریبی 4 متر نصب بوده که در سال 1385 به سرقت رفت ولی سنگ مفقوده در سال 1386 پیدا شد. این سنگ متنی از وقفنامه قپان مسجد روی آن حجاری شده بود.آران و بیدل که در گذشته از توابع شهرستان کاشان بود و اینک خود به مرکز شهرستان تبدیل شده است ، آب و هوای گرم و خشکی دارد. نام آران را یکی از بزرگان قبل از اسلام به نام آرام بن قاسان که بانی این آبادی بوده است، نسبت می دهند.همچنین شهرک بیدگل نیز که در مجاورت آران قرار دارد، دارای اهمیت تاریخی است و بنیان و آبادانی آن را به بی بی گل، دختر یکی از سرداران مغول، منسوب می دانند. مردم آران و بیدگل به زبان فارسی سخن می گویند.

اقتصاد آران و بیدگل براساس کشاورزی شکل گرفته است. این منطقه فضای به هم پیوسته ای را با عناصر متعدد تاریخی به نمایش گذاشته است.از آثار تاریخی این منطقه می توان به بناهای زیر اشاره کرد: بنای بقعه امامزاده هلال بن علی که از آثار دوره ی صفوی است. بنای بقعه امامزاده قاسم بن علی النقی از آثار دوره ی قاجاری است.بنای بقعه شاهزاده هادی اولاد امام زین العابدین از آثار دوره ی قاجاری است. ضمنا چندین بنای تاریخی در بیدگل باقی مانده است که از آن جمله می توان به مسجد نقشیه، مسجد میدان و مقبره ی صباحی بیدگلی اشاره کرد.

فروشگاه اینترنتی سی تی مهر شما را به دیدن این مکان زیبا و تاریخی دعوت می‌کند.