مجموعه مسجد و مدرسه سید (عبدالله میرزا دارا) در بافت قدیمی و تاریخی شهر زنجان، در محدوده ضلع باختری بازار قیصریه، در سال ۱۲۴۲ هجری قمری توسط یکی از پسران فتحعلی شاه قاجار احداث شد. این مجموعه تاریخی و ماندگار، به عنوان یکی از بزرگترین و زیباترین مساجد و مدارس دینی زنجان دارای شهرت به سزایی می باشد. مسجد و مدرسه جامع زنجان معروف به مسجد سید در قرن سیزدهم هجری قمری (سال ۱۲۴۲) در دوره قاجاریه توسط یکی از پسران فتحعلی شاه قاجار به نام عبدالله میرزا دارا که مرید آیت الله سید محمد مجتهد سردانی بود ساخته شد تا مرکز تدریس، اقامه نماز و مراجعات مردمی این مجتهد زنجانی باشد.

مسجد چهل‌ستون زنجان از مساجد تاریخی شهر زنجان است. این مسجد در بافت بازار بالای زنجان در ضلع جنوب شرقی مسجد جامع زنجان در راسته معروف به راسته‌ی حجت‌الاسلام قرار دارد. این مسجد یکی از مهم‌ترین و معروف‌ترین حوزه‌های علمیه ایران در دوره قاجار بوده و توسط یکی از علمای معروف آن زمان بنام ملا علی قارپوز آبادی ساخته شده است. طبق کتیبه‌ای که بر روی پیشانی ورودی بنا نصب شده این بنای در سال ۱۲۸۴ هجری قمری ساخته شده است.

مسجد عباسقلی خان مربوط به دوره قاجار است و در زنجان، خیابان سعدی وسط واقع شده است و این اثر در تاریخ ۲۳ مرداد ۱۳۷۸ با شماره ثبت ۲۳۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مسجد عباسقلی خان دارای دو صحن و شبستان زیبا است که طاق و تویزه‌های هلالی و شکیل آن بر روی ستون های مدوّر قطور، استوار شده است.

مسجد اسحاق میرزا مربوط به دوره قاجار است و در زنجان، خیابان آیت‌الله طالقانی، ضلع شمالی محله سرچشمه واقع شده است. مسجد اسحاق میرزا از جمله مساجد تاریخی شهر زنجان است که در محله قدیمی سرچشمه قرار دارد. این بنای مذهبی، مطابق با شیوه معماری مساجد شبستانی با چهل ستونی ساخته شده است، سبکی که در ساخت مساجد در قرون متقدم اسلامی بکار برده می‌شود و در دوره زند در شیراز بار دیگر ظهور کرده و ادامه آنرا در دوره قاجار می‌توان دید.

عمارتی صخره‌ای در ۱۵ کیلومرتی زنجان، به نام معبد داش کسن یا معبد اژدهای سنگی قرار دارد که از پیشینه‌ای به قدمت دوران حکومت ایلخانیان برخوردار است. البته برخی از باستان‌شناسان معتقدند که قدمت این معبد به قبل از اسلام بازمی‌گردد. دو نقش برجسته به صورت اژدها و چند محراب اسلامی که در دو جهت و به صورت قرینه ساخته شده است، در این بنای تاریخی مشاهده می‌‌شود و آن را به یکی دیگر از جاذبه‌های گردشگری زنجان تبدیل ساخته است.

کارخانه کبریت سازی سه ستاره مربوط به دوره پهلوی اول است و در زنجان، خیابان صفا، نرسیده به بلوار چمران واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۷۴۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. دارای سردری زیبا که در دیماه۹۰ تخریب نسبی ولی دوباره با حفظ طرح کهن خود تجدید بنا گردید. این بنا را می‌توان اولین واحد صنعتی زنجان بعد از کارخانه برق به حساب آورد که چند سالی قبل از آغاز جنگ جهانی دوم با سرمایه و مدیریت محمود شالچی در زنجان احداث شده‌است. این ساختمان به دلیل قرار گرفتن در بافت قدیم زنجان و دودکش آجری منحصر به فرد آن و دستگاه‌های قدیمی موجود تبدیل به موزه صنعت استان زنجان شده‌است.

کاروانسرای سنگی به ترکی (داش کاروانسراسی) در جاده کمربندی زنجان-میانه روبروی ایستگاه قطار زنجان واقع شده‌است. قدمت این کاروانسرا به دوره صفویه باز می‌گردد و هم‌اکنون به عنوان رستوران سنتی مورد استفاده است. پلان این کاروانسرا به سبک چهار ایوانی است، حجره‌های آن در یک طبقه قرار گرفته‌اند و سقف‌‌ها از نوع قوسی هستند. استفاده از سنگ به عنوان مصالح اصلی در ساخت کاروانسرا باعث شده‌است که این بنا با عنوان کاروانسرای سنگی و در زبان محاوره ای داش کاروانسرا معروف شود.

این گرمابه‌ی سنتی در بازار زنجان، کوچه سقالر واقع شده است. روزهای شنبه گرمابه مختص بانوان است و در سایر روزها به آقایان اختصاص دارد. در قسمت مرکزی این فضا گنبد بزرگ بر جرزهای جانبی استوار شده و در مرکز این گنبد نیز یک نورگیر قرار گرفته که در سه جانب آن (شرقی، جنوبی و غربی) بر روی ساق گنبد سه نورگیر کوچک‌تر تعبیه شده است. این بنا از ساروج ساخته شده و دارای یازده ستون است که به جای بتون داخل آن‌ها سرب ریخته شده تا مانع از تخریب بنا شود.

کاروانسرای دخان که در جنوب بافت قدیمی زنجان قرار دارد، کاروانسرایی درون شهری محسوب می‌شود. این کاروانسرا یادگاری از دوران قاجار است و در فاصله 150 متری از دروازه شرقی بازار قرار دارد. کاروانسرای دخان توسط شخصی به نام حاج علی قلی بنا و به شیوه 2 ایوانی با رواق‌هایی در چهار جهت ساخته شده است. وجه تسمیه این کاروانسرا از آنجا نشات می‌گیرد که در روزگاران گذشته به دلیل توزیع و عرضه توتون، تنباکو و دیگر محصولات مرتبط، نام دخانیات را بر آن نهادند.

دژمنده یا شهر زیرزمینی خوئین یک مکان زیرزمینی بی نظیر در روستای خوئین از توابع استان زنجان است که دارای دالان طولانی زیر زمینی است که اطاق‌های متعددی در آن وجود دارد و تصویر بازارچه و محله‌ای را به ذهن متبادر می‌کند که گویی در زمان‌های خاصی مردم از آن به عنوان محل اختفا یا پناهگاه استفاده می‌کرده‌اند. این پناهگاه زیرزمینی در عمق تقریبی ۴ متر از سطح زمین ایجاد شده است.